Quang Vĩnh Khương và “một giấc mơ buồn”

  • TRẦN HÀ NAM

(Bài đăng TC Văn nghệ Bình Định số 14 – tháng 6/2014)

            Cầm trên tay tập thơ – những nỗi đời chồng lấn lên nhau của Quang Vĩnh Khương được bạn bè tập hợp sắp xếp lại, tôi mường tượng lại hình ảnh của anh trong kí ức, qua những lần gặp gỡ hiếm hoi. Thật lạ là cứ nhớ vóc dáng lãng tử, áo trắng quần trắng đóng bộ sang trọng, với nụ cười khiến người ta dễ cảm ngay từ khi mới tiếp xúc. Con người ấy nổi tiếng tài hoa với những câu thơ thường chắt ra trong những cuộc chơi xả xác, những lăn lộn bươn chải cõi phù sinh… Người đã vẫy tay chào biệt cõi thế, chỉ còn thơ ở lại làm rơi nước mắt bạn bè:

Bây giờ cháo Lú, rượu Quên

tài cao phận thấp lênh đênh kiếp người

một ta nhỏ lệ làm lời

bốn hàng lục bát rối bời niềm đau

Khương khóc bạn văn đoản mệnh ngày nào, giờ có lẽ anh cũng chẳng nghĩ những câu thơ ngày ấy lại được bạn bè đọc lên để khóc anh! Nước mắt ngày ấy trong thơ Khương có lẽ nhiều lắm, thường là những giọt lệ thầm, như chàng Trương Chi “uống trăng rồi khóc trang thơ đời mình”. Tôi không thích nói nhiều hơn về nỗi đời quặn thắt ấy trong Khương, vì cách sắp xếp trình bày của bạn bè cho tập thơ của anh cũng quá đủ để hình dung trọn vẹn chân dung anh với nét hào hoa khinh bạc như các thi sĩ tiền bối thời hoàng kim của thơ. Chỉ xin được dừng lại với những tứ, những câu thật đẹp, thật xuất thần của Khương, để lòng mình chùng lại  cố nén tiếng thở dài cho một suy ngẫm về viễn cảnh thơ của tỉnh nhà còn lâu lắm mới có thể có được những lời những ý lấp lánh như thế! Liệu tôi có bi quan lắm không?

            Cuộc đời Quang Vĩnh Khương là những chuyến đi, có những lần hồi cố xứ ngỡ như anh sẽ thảnh thơi hòa mình cùng hương đồng gió nội, nhưng rồi thoắt một cái lại thấy anh lênh đênh phiêu dạt lúc Sài Gòn, lúc phố núi… Có một chút gì đó phẫn chí trong thơ Khương, qua những cuộc tình, qua những lời tự sám hối, tự dằn vặt mình. Thơ như thế, có bao giờ được đăng báo, được tán dương vì nó không gắn với hiện thực xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, không mang tâm thế công dân, không có tinh thần lạc quan cách mạng (!). Thơ như thế, chỉ ở trong tim bạn bè, chỉ ở những niềm cảm thông của những văn sĩ thi nhân vốn quen cái nghèo cái khổ như bạn đồng hành. Và ở lại đến giờ, đến chừng nào người ta vẫn có thể ngồi với nhau vì một câu thơ chứ không phân biệt sang hèn, vị thế xã hội hay tiền bạc (dù tiền luôn là niềm khao khát lớn nhất!).

Tôi thích sự nhạy cảm của Quang Vĩnh Khương trong “Những tuổi thơ buồn” – vì anh đã gửi vào đó có lẽ là niềm đồng cảm của chính anh, một bài thơ dám nói thẳng nói thật để chúng ta suy nghĩ và hành động cho các em chứ không phải những khẩu hiệu sáo rỗng:

Khi đói nghèo bất công nắm tuổi thơ đòi nợ

Đất nước này ngày mai sẽ ra sao?

            Quang Vĩnh Khương cũng đã từng đi qua một thời tuổi thơ có chiến tranh, ít nhiều cũng hằn trong kí ức những bóng hình thân yêu phải lo toan bươn chải, hồi hộp phập phồng vì “Chiến tranh mà…!”. Cùng dòng hoài niệm về quê ngoại với dòng Thu Bồn đắng đót một niềm thương là những hồi nhớ về cảnh phân li hai miền, là nỗi đau sinh li tử biệt. Lòng người khắc khoải theo tiếng cuốc kêu đêm mòn mỏi đợi chờ:

Tiếng cuốc đêm đến giờ còn rơi mãi

Ngày ông về ánh mắt đã xa xôi

Hai mươi mốt năm bình yên dạt bến khác

“Chiến tranh mà…” lời ngoại đắng trên môi

            Hoài niệm của những mất mát biệt li cứ thế nối dài đến hiện tại, để rồi chàng thi sĩ hào hoa phóng đãng này cũng nếm trải vị đắng trái đời, yêu thương li hận. Không biết những người con gái, những mồi tình si đi qua đời chàng có ai đến giờ vẫn còn vương vấn bóng người thi sĩ? Bụi bặm, phóng đãng, ẩu bưởng nhưng cũng rất nặng tình, nên Quang Vĩnh Khương chẳng ngại ngần gì không đem theo cái đa mang ấy vào thơ, trong những thời khắc suy nghiệm như một “kẻ tội đồ”:

đã rơi vỡ khuôn hình đêm chúa hiện

nên chẳng cần lời cầu nguyện đâu em

sống can đảm bền gan không hèn yếu

đào huyệt chôn mình rồi đạp mộ đứng lên

            Có lẽ  khi viết những câu thơ như vậy, Quang Vĩnh Khương cũng phải thật can đảm đối mặt với bao thị phi điều tiếng, để hạ một quyết tâm tìm bến đỗ bình yên. Bạn bè đã mừng biết bao khi chàng an cư, chỉ chờ chàng lạc nghiệp, vậy mà… Nhưng trong thơ, có lẽ khúc tạ từ của Quang Vĩnh Khương cũng đã vơi đi biết bao xót xa day dứt ngày cũ, để tìm được một cảm giác an nhiên:

Đừng day dứt, đừng đa mang

Nhập vai cứ diễn trọn màn phù sinh

là thi sĩ đang nhắn nhủ bạn đấy, còn anh, dẫu có chút cay đắng thì vẫn dứt khoát trong chọn lựa:

Hết rồi, Dương Lễ, Lưu Bình

Bá Nha đã bán đàn tình mua quan

Từ đây về đó võ vàng

Cùng rêu xanh phủ dặm đàng thiên di

            Tôi thấy có bóng Nguyễn Bính hào hiệp và khảng khái trong những câu thơ này, ở tinh thần “Những thằng bất nghĩa xin đừng đến – Hãy để thềm ta xanh sắc rêu”. Nhưng hỏi anh có đau không? Tôi nghĩ là có! Vì đàng sau những câu thơ ấy còn nguyên vẹn chuyện đời xưa gắn bó bạn bè làm nên nghĩa tri âm tri kỉ Lưu Bình – Dương Lễ, Bá Nha – Tử Kì…

            Quang Vĩnh Khương không bỏ bạn, và những bạn bè chí cốt cũng không bỏ anh, dù giận dù thương, dù gần dù xa thì trong những câu chuyện, trong những lời thơ vẫn hướng về nhau, nghĩ về nhau thật tha thiết. Thơ Khương dành tặng bạn cũng nhiều, có khi chỉ là bốn câu, hai câu mà khiến nhớ mãi. Những cuộc chơi của thời bụi bặm ai mà chả hùng tâm tráng chí, chả nỗi niềm rưng rưng, và thơ đến thật tự nhiên như một chia sẻ:

            Bạn tôi trọ trẹ miệt ngoài

            tha hương bật máu chông gai giữa đời

            dần sang cái tuổi bốn mươi

            xót mây tóc mẹ trắng trời quê xa

                                    (Khúc xa xứ)

            Có những câu, những tứ mới thành hình được bạn bè tập hợp thành chùm “Thơ hai câu” để phục dựng thành những khoảnh khắc tâm hồn Quang Vĩnh Khương trên những nẻo đời đắng đót: một lãng tử hào hoa bề ngoài mà bên trong là kẻ đa cảm đa sầu dễ mủi lòng thân phận. Tôi chợt nghĩ, nhiều bạn làm thơ bây giờ khi viết về thân phận hay cường điệu cảm xúc, học theo một giọng điệu một kiểu cách nào có sẵn, đọc lên khó mà cảm được. Còn Khương thì thật tự nhiên trong những câu thơ viết cho riêng mình, với ăn năn sám hối, với cảm động chân tình, với vui buồn bất chợt “một mình mình biết, một mình mình hay”, chẳng cần đắn đo cân nhắc thơ mình sẽ bị đặt lên bàn biên tập nên rất tự nhiên:

            Đêm vắt ra ngàn ngàn giọt nước mắt sao

            Em vắt vào ta nhiều hơn hạnh phúc

Và:

            Vòm lá xanh giấu lộc chìm vào đó

            Tôi giấu em vào nỗi nhớ không cùng

            Còn có thể nhặt nhạnh bao nhiêu vần tài hoa như thế sót lại trên hành trình rong ruổi của chàng thi sĩ tài hoa mệnh bạc này!

            Đọc Quang Vĩnh Khương, bình những câu thơ của người đã vùi chôn sân si thống hận, oan khổ lưu ly vào sâu ba tấc đất, lại cứ thấy ngùi ngùi nhớ một bóng hình năm cũ với nụ cười thật vô ưu trong những cuộc chơi ồn ào! Để rồi cứ nhớ, cứ thương những lời thơ rứt ruột:

            Anh lăn ra khỏi cuộc vui

            Nhìn em nở nụ cười tươi để mà

            Nửa hờn giận, nửa xót xa

            Nghe giông nghe bão đi qua đời mình

            Ừ, bây giờ giông bão đã thật sự đi qua, chỉ còn thơ ở lại, để Quang Vĩnh Khương lại được hồi sinh trong bao kỉ niệm với bạn bè. Mỗi bài thơ như một kí ức sống dậy trong lòng ta bóng hình người thơ năm cũ. “Trăm năm một giấc mơ buồn” như một ám ảnh, “khua sóng trong lòng” những người ở lại. Nhớ và thương!

                                                                                                Quy Nhơn, 18 – 24/6/2014

                                                                                                            T.H.N

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s